Prowincja Północno-Środkowa

Największą prowincją Sri Lanki, położoną w strefie suchej i zajmującą obszar 10 714 km², jest Prowincja Północno-Środkowa, która składa się z dwóch okręgów administracyjnych, tj. Anuradhapura i Polonnaruwa. Jest ona znana ze swojej wielowiekowej nawadnianej uprawy rolnej, starożytnych syngaleskich królestw oraz miejsc buddyjskiego kultu, takich jak Sri Maha Bodhi i Ruwanweliseya. Stolica prowincji, Anuradhapura, położona 205 km na północ od Colombo, jest jednym z najświętszych miast Sri Lanki, gdyż znajduje się w nim wiele miejsc buddyjskiego kultu. Jest to jedno z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych miast na świecie oraz jeden z ośmiu obiektów Światowego Dziedzictwa Sri Lanki.

Od X wieku p.n.e. Anuradhapura była stolicą Sri Lanki aż do początku XI wieku n.e. W tym okresie pozostawała jednym z najbardziej stabilnych i trwałych ośrodków władzy politycznej oraz życia miejskiego w Azji Południowej. Starożytne miasto, uważane za święte przez świat buddyjski, jest dziś otoczone klasztorami zajmującymi rozległy obszar.

Wczesny okres historyczny (dolny), obejmujący lata od 500 do 250 p.n.e., jest badany na podstawie kronik. W tym czasie król Pandukabhaya formalnie zaplanował miasto, wyznaczając bramy, dzielnice dla kupców itp. Miasto zajmowało wówczas obszar około 1 kilometra kwadratowego, co czyniło je jednym z największych na kontynencie w tamtym czasie.

Król Pandukabhaya uczynił je swoją stolicą w IV wieku p.n.e., a także rozplanował miasto i jego przedmieścia według dobrze zorganizowanego planu. Król, który zbudował zbiornik wodny o nazwie Abhayavapi, ustanowił również świątynie dla Yakkhów, takich jak Kalawela i Cittaraja. W czasie jego panowania miasto rozwijało się zgodnie z oryginalnym planem generalnym. Jego syn Mutasiva, który objął tron, założył Ogród Mahameghavana, mający odegrać ważną rolę we wczesnej historii buddyzmu na Sri Lance. Warunki życia zostały poprawione, aby pomieścić rosnącą populację. Władcy zbudowali również duże jeziora w celu nawadniania pól ryżowych oraz zaopatrzenia miasta w wodę. Nuwara Wewa i Tissa Wewa należą do najbardziej znanych jezior w mieście.

Miejsca warte odwiedzenia to m.in. Sri Maha Bodhiya, Ruwanweliseya, Thuparamaya, Lovamahapaya, Abhayagiri Dagoba, Jetavanaramaya, Mirisaveti Stupa oraz Lankarama. Inne ważne budowle to Isurumuniya, Magul Uyana, Vessagiri, Ratna Prasadaya, Pałac Królowej, Dakkhina Stupa, Sela Cetiya, Naka Vihara, Kiribath Vehera, Kuttam Pokuna, Posąg Samadhi oraz Posąg Toluwila.

Innym bardzo znanym miastem w Prowincji Północno-Środkowej jest Polonnaruwa, drugie najstarsze spośród królestw Sri Lanki. Po raz pierwszy została ogłoszona stolicą przez króla Vijayabahu I, który w 1070 r. n.e. pokonał najeźdźców Chola i ponownie zjednoczył kraj pod lokalnym przywódcą.

Przeniesienie królestwa do bardziej strategicznie położonej Polonnaruwy po zwycięstwie Vijayabahu jest uważane za wydarzenie o dużym znaczeniu. Prawdziwym bohaterem Polonnaruwy według ksiąg historycznych jest jego wnuk Parakramabahu, którego panowanie uznawane jest za Złoty Wiek Polonnaruwy. Handel i rolnictwo rozkwitały za jego rządów, ponieważ wierzył on, że żadna kropla wody spadającej z nieba nie powinna się zmarnować. Dlatego w tym okresie zbudowano systemy irygacyjne znacznie przewyższające te z epoki Anuradhapury. Systemy te do dziś dostarczają wodę na pola ryżowe, nawet w porze suchej. Królestwo Polonnaruwy było całkowicie samowystarczalne za panowania króla Parakramabahu. Ponadto Polonnaruwa jest skarbnicą wspaniałych ruin, fresków oraz ogromnych posągów leżącego Buddy. Ruiny starego miasta znajdują się nad brzegami Parakrama Samudraya. To, co pozostało w samym starożytnym mieście, to skupisko pałaców i świątyń zamkniętych w prostokątnych murach miejskich. Fundamenty pałacu królewskiego oraz sali audiencyjnej są szczególnie dobrze zachowane.

Wybitnym miejscem w Polonnaruwie jest Gal Viharaya, znana również jako Jaskinia Duchów Wiedzy. Jest to odkryta ściana skalna, w której z żywej skały wykuto gigantyczne stojące i leżące rzeźby Buddy. Te cztery dzieła zostały zamówione przez króla Parakramabahu. Pierwsze przedstawia siedzącego Buddę w głębokiej medytacji, siedzącego na tronie ozdobionym lwami i motywami błyskawic. Drugie znajduje się wewnątrz jaskini i szczegółowo dokumentuje inicjatywy Parakramabahu mające na celu zjednoczenie zakonu buddyjskiego.

Kolejna rzeźba ma 23 stopy wysokości i wyraża spokój Buddy. Ostatni i najbardziej imponujący posąg to leżący Budda o długości 46 stóp, przedstawiający ostatni moment jego życia na ziemi przed osiągnięciem nirwany.

Jednakże, z wyjątkiem jego bezpośredniego następcy Nissankamalla I, wszyscy pozostali monarchowie Polonnaruwy byli nieco słabej woli i skłonni do wewnętrznych konfliktów na dworze. Najazd króla Kalinga Magha w 1214 r. oraz ostateczne przejęcie władzy przez króla z dynastii Pandya po inwazji Sri Lanki przez Arya Chakrawarthiego w 1284 r. doprowadziły do przeniesienia stolicy do Dambadeniya.

Dziś starożytne miasto Polonnaruwa pozostaje jednym z najlepiej zaplanowanych stanowisk archeologicznych w kraju, stanowiąc świadectwo dyscypliny i wielkości pierwszych władców królestwa. Miasto zostało uznane za obiekt światowego dziedzictwa UNESCO. Polonnaruwa jest drugim co do wielkości miastem w Prowincji Północno-Środkowej, a jednocześnie jednym z najczystszych i najpiękniejszych miast w kraju. Zielone otoczenie, imponujące starożytne budowle, Parakrama Samudraya (ogromne jezioro zbudowane w 1200 roku) oraz atrakcyjne hotele turystyczne i gościnni mieszkańcy przyciągają turystów do Polonnaruwy.

Miejsca warte odwiedzenia to: Świątynia Lankatilaka, Thuparamaya, Sandakada Pahana w Polonnaruwie, posągi w Gal Viharaya, Medirigiriya Vatadage, Pothgul Vehera, Nissanka Latha Mandapaya, posąg Pulasthi, pałac króla Parakramabahu oraz wiele innych.