Kuzey Merkez Eyaleti

Sri Lanka'nın kuru bölgede yer alan ve 10.714 km² yüzölçümüne sahip en büyük eyaleti olan Kuzey Orta Eyaleti, Anuradhapura ve Polonnaruwa adlı iki idari ilçeden oluşur. Bu bölge, yüzyıllardır süren sulamalı tarımı, antik Sinhal krallıkları ve Buda tapınakları ile tanınır; bunlar arasında Sri Maha Bodhi ve Ruwanweliseya yer alır. Eyalet başkenti Anuradhapura, Kolombo'nun 205 km kuzeyinde yer alır ve bu antik şehirde birçok Buda tapınağı bulunduğu için Sri Lanka'nın en kutsal şehirlerinden biridir. Ayrıca dünyadaki sürekli yerleşim gören en eski şehirlerden biri olup, Sri Lanka'nın sekiz Dünya Mirası Alanından biridir.

M.Ö. 10. yüzyıldan itibaren Anuradhapura, M.S. 11. yüzyılın başına kadar Sri Lanka'nın başkenti olmuştur. Bu dönemde Güney Asya'nın en istikrarlı ve kalıcı siyasi güç ve şehir yaşamı merkezlerinden biri olmayı sürdürmüştür. Buda dünyası için kutsal sayılan antik şehir, günümüzde geniş bir alanı kaplayan manastırlarla çevrilidir.

M.Ö. 500 ile 250 yılları arasını kapsayan Erken Tarihi Dönem, kroniklere dayanılarak incelenir. Bu dönemde Kral Pandukabhaya, şehri resmi olarak planlamış; kapılar, tüccarlar için bölgeler vb. düzenlemeler yapmıştır. O dönemde şehir yaklaşık 1 kilometrekarelik bir alanı kaplamakta olup, bu onu kıtanın o zamanki en büyük şehirlerinden biri yapmaktadır.

Kral Pandukabhaya, M.Ö. 4. yüzyılda şehri başkent yapmış ve kasabayı ile banliyölerini iyi organize edilmiş bir plana göre düzenlemiştir. Abhayavapi adlı bir rezervuar inşa eden ve Kalawela ve Cittaraja gibi Yakka’lar için tapınaklar kuran kral, görev süresi boyunca şehri özgün bir ana plana göre geliştirmiştir. Tahtın varisi olan oğlu Mutasiva, Sri Lanka'da Buda tarihinde önemli bir rol oynayacak Mahameghavana Bahçesini kurmuştur. Nüfusun artışına uyum sağlamak için yaşam alanları iyileştirilmiştir. Ayrıca yöneticiler, pirinç tarlalarını sulamak ve şehre su sağlamak için büyük göletler inşa etmişlerdir. Nuwara Wewa ve Tissa Wewa şehrin en bilinen göletlerinden bazılarıdır.

Gezilecek yerler arasında Sri Maha Bodhiya, Ruwanweliseya, Thuparamaya, Lovamahapaya, Abhayagiri Dagoba, Jetavanaramaya, Mirisaveti Stupa ve Lankarama yer alır. Diğer önemli yapılar ise Isurumuniya, Magul Uyana, Vessagiri, Ratna Prasadaya, Kraliçe Sarayı, Dakkhina Stupa, Sela Cetiya, Naka Vihara, Kiribath Vehera, Kuttam Pokuna, Samadhi Heykeli ve Toluwila Heykeli'dir.

Kuzey Orta Eyalet’teki bir diğer ünlü şehir ise Polonnaruwa'dır. Bu şehir Sri Lanka'nın ikinci en eski krallığıdır ve ilk kez 1070 yılında Chola işgalcilerini yenip ülkeyi tekrar yerel bir liderin yönetimine kazandıran Kral Vijayabahu I tarafından başkent ilan edilmiştir.

Krallığın stratejik olarak Polonnaruwa’ya taşınması ve Vijayabahu’nun zaferi tarihi açıdan önemlidir. Tarih kitaplarına göre Polonnaruwa'nın gerçek kahramanı, Saltanatın Altın Çağı olarak kabul edilen hükümdarlık dönemi boyunca Parakramabahu olan torunudur. Kralın hüküm sürdüğü dönemde ticaret ve tarım gelişmiş, çünkü kral gökten düşen bir damla suyun bile boşa gitmemesi gerektiğine inanıyordu. Bu nedenle, Anuradhapura Dönemi’nden çok daha üstün sulama sistemleri inşa edilmiştir. Bu sistemler günümüzde bile kurak mevsimde pirinç tarlalarına su sağlamaktadır. Parakramabahu’nun döneminde Polonnaruwa Krallığı tamamen kendi kendine yeterliydi. Ayrıca Polonnaruwa, olağanüstü kalıntıları, freskleri ve devasa uzanmış Buda heykelleri ile ünlüdür. Antik şehrin kalıntıları Parakrama Samudraya kıyılarında yer alır. Antik şehirde geriye kalanlar, dikdörtgen bir şehir duvarı içinde yer alan saraylar ve tapınaklar topluluğudur. Kraliyet sarayının ve kralın toplantı salonunun temelleri özellikle iyi korunmuştur.

Polonnaruwa'daki öne çıkan yerlerden biri Gal Viharaya'dır, ayrıca “Bilginin Ruhları Mağarası” olarak da bilinir. Bu açık hava kaya duvarı, devasa ayakta ve uzanmış Buda heykellerinin canlı kayanın içinden oyulmuş haliyle görülür. Bu dört heykel Parakramabahu tarafından yaptırılmıştır. İlk heykel, derin meditasyon halinde tahtta oturan Buda’dır ve taht aslanlar ve yıldırımlar ile süslenmiştir. İkinci heykel bir mağaranın içinde yer almakta ve Buda düzenini birleştirmek için Parakramabahu’nun girişimlerini ayrıntılı olarak kaydetmektedir.

Bir sonraki heykel yirmi üç fit yüksekliğinde olup Buda’nın dinginliğini ifade eder. Son ve en etkileyici heykel ise 46 fit uzunluğunda uzanmış Buda heykelidir. Bu heykel, Buda’nın nirvanaya ulaşmadan önceki son yaşam anını göstermektedir.

Ancak, hemen ardılı Nissankamalla I hariç, Polonnaruwa'nın diğer tüm kralları biraz iradesiz ve kendi saraylarında çatışmalara meyilliydiler. 1214 yılında Kral Kalinga Magha’nın saldırısı ve 1284 yılında Arya Chakrawarthi işgali sonrası iktidarın Pandya kralının eline geçmesi, başkentin Dambadeniya’ya taşınmasına yol açtı.

Günümüzde Polonnaruwa antik şehri, ülkedeki en iyi planlanmış arkeolojik kalıntı alanlarından biri olarak durmakta ve krallığın ilk yöneticilerinin disiplinini ve büyüklüğünü göstermektedir. Şehir, UNESCO tarafından dünya mirası alanı ilan edilmiştir. Polonnaruwa, Kuzey Orta Eyaleti’nin ikinci en büyük şehri olmasına rağmen, ülkenin en temiz ve güzel şehirlerinden biridir. Yeşil çevre, muhteşem antik yapılar, Parakrama Samudraya (1200 yılında inşa edilen büyük bir gölet), çekici turistik oteller ve misafirperver insanlar, turistleri Polonnaruwa’ya çekmektedir.

Gezilecek yerler: Lankatilaka Tapınağı, Thuparamaya, Polonnaruwa’daki Sandakada Pahana, Gal Viharaya’daki heykeller, Medirigiriya Vatadage, Pothgul Vehera, Nissanka Latha Mandapaya, Pulasthi Heykeli, Kral Parakramabhahu’nun sarayı ve daha birçok yer bulunmaktadır.