Doğu Eyaleti

Altın rengi plajları ve doğal limanı ile daha çok tanınan Sri Lanka’nın bir diğer eyaleti olan Doğu Eyaleti, 9.996 km²’lik bir alanı kaplamakta olup Trincomalee, Batticaloa ve Ampara olmak üzere üç idari bölgeden oluşmaktadır. 1988 ile 2006 yılları arasında eyalet, Kuzey Eyaleti ile geçici olarak birleştirilerek Kuzey-Doğu Eyaleti oluşturulmuştur. Ancak Yüksek Mahkeme’nin kararı doğrultusunda Kuzey-Doğu Eyaleti, 1 Ocak 2007 tarihinde resmen Kuzey ve Doğu eyaletleri olarak ayrılmıştır.

Eyalet; kuzeyde Kuzey Eyaleti, doğuda Bengal Körfezi, güneyde Güney Eyaleti ve batıda Uva, Merkez ve Kuzey Merkez eyaletleri ile çevrilidir. Eyaletin kıyı şeridi büyük ölçüde lagünlerden oluşmakta olup en büyükleri Batticaloa Lagünü, Kokkilai Lagünü, Upaar Lagünü ve Ullackalie Lagünü’dür.

Trincomalee, adanın doğu kıyısında yer alan Doğu Eyaleti’nin başkentidir ve Jaffna’nın yaklaşık 113 mil güneyinde bulunmaktadır. Trincomalee, doğal derin su limanı ile dünya çapında ünlüdür. Şehir, iç ve dış limanları ayıran bir yarımada üzerine kurulmuştur. Şehir, tarihi Tamilce adı olan Thirukonamalai’de anılan ve buradan İngilizceleştirilmiş adını alan ünlü antik Koneswaram Tapınağına ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca Sri Lanka’nın denizcilik ve uluslararası ticaret tarihinde önemli bir rol oynamış bir liman kenti olmuştur. Pali dilinde Gokanna, Sanskritçede ise Gokarna olarak anılmaktadır.

Trincomalee Limanı Körfezi, büyük boyutu ve güvenliği ile tanınır; Hint Okyanusu’ndaki diğer limanlardan farklı olarak her türlü hava koşulunda her tür deniz aracına açıktır. Plajlar sörf, tüplü dalış, balıkçılık ve balina gözlemi için kullanılmaktadır. Şehir ayrıca Sri Lanka’daki en büyük Hollanda kalesine sahiptir. Başlıca Sri Lanka donanma üsleri ile bir Sri Lanka Hava Kuvvetleri üssüne ev sahipliği yapmaktadır. Kasaba, yay şeklini andıran doğal bir kara oluşumunun sonunda yer alan bir tepe üzerine kuruludur; tapınak, tarihsel olarak Kona-ma-Malai olarak adlandırılan ve yarımada üzerinde denize doğru 400 fit dik bir şekilde inen Swami Kayası üzerine inşa edilmiştir.

Doğal bir derin su limanı olan Trincomalee, antik çağlardan bu yana Marco Polo, Batlamyus ve Çin ile Doğu Asya’dan gelen deniz tüccarları gibi denizcileri kendine çekmiştir. Yaygın olarak “Trinco” olarak adlandırılan bu liman, antik Sri Lanka krallarının döneminden beri bir liman kenti olmuştur. Gokanna Limanı’na dair bilinen en eski kayıt, Mahavamsa’da yer almakta olup, MÖ 5. yüzyılda Kral Vijaya’nın kardeşini halefi olarak Sri Lanka’ya gelmeye ikna edememesi üzerine en küçük oğlu Panduvasdeva’yı adaya getirdiği, onun Gokanna’ya çıktığı ve daha sonra Upatissagama’da tahta çıkarıldığı belirtilmektedir.

Trincomalee’de birçok ibadet yeri bulunmaktadır. Bunlar arasında, 1622 yılında Portekizliler tarafından (Bin Sütunlu Tapınak olarak adlandırılmıştır) yıkılan Konesvaram Tapınağı da yer alır. Portekizliler, tapınağın yıkımından elde edilen malzemeleri kullanarak yüksek kesimleri tahkim etmişlerdir. Yıkılan tapınaktan kalan bazı eserler, taş yazıtlar da dâhil olmak üzere Lizbon Müzesi’nde muhafaza edilmiştir.

Koneswaram’a giden yolun giriş kısmı, aslında eskiden Fort Fredrick olarak bilinen yapının girişidir. Kale 1623 yılında Portekizliler tarafından inşa edilmiş ve 1639 yılında Hollandalılar tarafından ele geçirilmiştir. Daha sonra sökülme ve yeniden inşa süreçlerinden geçmiş, 1672 yılında ise Fransızlar tarafından saldırıya uğrayarak ele geçirilmiştir.

Trincomalee’nin stratejik önemi, onun tarihini şekillendirmiştir