Bankatuwa
Megalityczne grobowce Ibbankatuwa to starożytne miejsce pochówku położone w pobliżu zbiornika Ibbankatuwa Wewa w Galewela DS, Sri Lanka. Uważa się, że stanowisko to pochodzi z megalitycznych okresów prehistorycznych i protohistorycznych Sri Lanki i jest uznawane za jedno z wielu starożytnych miejsc pochówku odkrytych w kraju. Miejsce to znajduje się przy drodze Kurunegala – Dambulla, około pięciu kilometrów na południowy zachód od miasta Dambulla. Obecnie teren grobowców został uznany za chroniony obszar archeologiczny na Sri Lance.
Miejsce pochówku Ibbankatuwa, rozciągające się na obszarze 13 hektarów, obejmuje groby typu kamiennych skrzyń należące do tradycji megalitycznej. Dr Raja de Silva, były komisarz archeologiczny, przeprowadził pierwsze wykopaliska na tym terenie w 1970 roku. Następnie pod koniec lat 80. XX wieku grupa lokalnych i zagranicznych instytucji, w tym Postgraduate Institute of Archaeology, Central Cultural Fund oraz niemiecka organizacja KAVA (Kommission für Allgemeine und Vergleichende Archäologie), przeprowadziła dwa badania wykopaliskowe w latach 1988 i 1990. Odkryto wtedy skupisko 21 komór grobowych, a datowanie radiowęglowe węgla drzewnego znalezionego na miejscu wykazało, że stanowisko pochodzi z około 600 r. p.n.e.
W 2015 roku Central Cultural Fund przeprowadził badania na terenie stanowiska Ibbankatuwa. Badania obejmowały wykopanie obszaru o wymiarach 10 m × 10 m, położonego bezpośrednio na zachód od skupiska 21 komór grobowych. Po usunięciu ziemi odkryto dodatkowe 47 pochówków, z których 26 stanowiły kamienne urny zawierające prochy zmarłych, znane jako pochówki urnowe.
Pochówki te składały się z komór – niektóre były okrągłe, a inne prostokątne – wykonanych z prostych płyt granitowych. Niektóre komory były przykryte kamieniami nakrywowymi i zawierały naczynia ceramiczne różnej wielkości, duże i małe, w liczbie od 2 do 10, zawierające prochy zmarłych. Naczynia ceramiczne o różnych kształtach i rozmiarach były dwóch typów – wykonane z czerwonej lub czarnej gliny. Dodatkowo w ich wnętrzu znaleziono metalowe przedmioty wykonane z miedzi i żelaza oraz koraliki o różnych kształtach i wykonane z różnych materiałów.
Spośród 47 pochówków odkrytych podczas wykopalisk, 21 stanowiły gliniane urny zawierające prochy zmarłych. Pochówki te nazywane są pochówkami urnowymi. Urny były duże lub małe i wykonane z gliny, a niektóre z nich posiadały pokrywki w kształcie miski. W niektórych z tych naczyń odkryto także mniejsze pojemniki.
Stanowisko Ibbankatuwa jest zdecydowanie największym miejscem pochówku odkrytym na Sri Lance. Na podstawie rozprzestrzenienia grobów skrzyniowych szacuje się, że obszar ten ma około 700 m × 400 m. Osada ludzka odkryta w Polwatta, miejscu niedaleko stanowiska, jest pierwszym takim przykładem w kraju, gdzie znaleziono połączenie osady ludzkiej i odpowiadającego jej miejsca pochówku z wczesnej epoki żelaza.
