ට්‍රැචිස්පර්ම් රොක්ස්බර්ගියම්

  

Trachyspermum roxburghianum (Carum roxburghianum ලෙසද හැඳින්වේ) යනු අපියේසී (Apiaceae) පවුලට අයත් සපුෂ්ප ශාකයකි. එය දකුණු ආසියාව, අග්නිදිග ආසියාව සහ ඉන්දුනීසියාවේ බහුලව වගා කෙරේ. එහි සුවඳැති වියළි ඵල, එහි සමීප ඥාතියා වන අජ්වයින් ගේ ඵල මෙන්ම, බෙංගාලි ආහාර පිසීමේදී බොහෝ විට භාවිතා වන නමුත් ඉන්දියාවේ ඉතිරි ප්රදේශවල කලාතුරකින් භාවිතා වේ. නැවුම් කොළ තායිලන්තයේ ඖෂධ පැළෑටියක් ලෙස භාවිතා කරන අතර එය මියන්මාරයේ සහ ශ්රී ලංකාවේ ඖෂධීය වශයෙන් භාවිතා වේ.

ගුණාංග

සාමාන්යයෙන් බීජ ලෙස හැඳින්වෙන කුඩා වියළි ඵල, පෙනුමෙන් අජ්වයින්, සැල්දිරි සහ කැරවේ බීජ වලට සමාන වේ. පෙනුමෙන් සහ රසයෙන් යන දෙකින්ම ඇති සමානකම නිසා, ඒවා බොහෝ විට සැල්දිරි බීජ සමඟ පටලවා ගැනීම හෝ ඒ වෙනුවට ආදේශ කිරීම සිදු වේ.

නිරුක්තිය

බෙංගාලි භාෂාවෙන් රාධුනි ලෙස හැඳින්වෙන මෙය, බොහෝ විට සැල්දිරි සමඟ පටලවා ගන්නා අතර ඉංග්රීසියෙන් වල් සැල්දිරි ලෙස හැඳින්වේ. හින්දි භාෂාවෙන් අජ්මොද් ලෙස හැඳින්වේ, මේ දෙකම සංස්කෘත අජමෝදා යන්නෙන් ව්යුත්පන්න වී ඇති අතර, අජ්වයින් සඳහා වන නම ද මෙයින් ව්යුත්පන්න විය. එය බුරුම භාෂාවෙන් කාන්ත්-බාලු ලෙසද, තායි භාෂාවෙන් ෆාක් චී ලොම් ලෙසද හැඳින්වේ, නමුත් මෙම නම සැල්දිරි ප්රභේදයකට ද යොමු විය හැකිය. එය ශ්රී ලංකාවේ ද හැඳින්වේ.

භාවිතයන්

එය ඉතා ප්රබල කුළුබඩුවක් වන අතර, එයට ලාක්ෂණික සුවඳක් (ඉතාලි පාස්ලි සුවඳ සමාන) සහ සැල්දිරි වලට සමාන රසයක් ඇත. ඉතා සුළු ප්රමාණයක් පවා කරියක රසය පහසුවෙන් යටපත් කළ හැකිය. බෙංගාලි ආහාර පිසීමේදී බීජ සම්පූර්ණයෙන්ම භාවිතා කරනු ලබන අතර, ඉතා උණුසුම් තෙල් තුළ ඉක්මනින් බැදගනු ලබන්නේ ඒවා පුපුරන තෙක්ය. එය ප්රසිද්ධ බෙංගාලි ආහාරයක් වන "ෂුක්ටෝ" සඳහා බහුලව භාවිතා වේ. සමහර විට ඒවා දේශීය පන්ච් ෆොරෝන් (බෙංගාලි කුළුබඩු පස) මිශ්රණයේ කොටසක් ලෙස කළු අබ ඇට වෙනුවට ආදේශ කරනු ලැබේ; අනෙකුත් අමුද්රව්ය වන්නේ ජීරක, මෙති ඇට, මාදුරු ඇට සහ කළුදුරු ඇට ය. වෙනත් ප්රදේශවල, පොදු භාවිතයක් වන්නේ අච්චාරු දැමීමේ හෝ කුළුබඩු මිශ්රණවල ය. පාචනය, ආමාශයේ දැවිල්ල, ආහාර රුචිය නැතිවීම, වමනය, උදර වාතය, අජීර්ණය හා සම්බන්ධ බඩේ රුදාව සහ පණු රෝග සඳහා ද ඖෂධ පැළෑටියක් ලෙස එය බහුලව භාවිතා කෙරේ.