Loolecondera Malikanesi

  

Loolecondera malikanesi, 1867 yılında İskoç James Taylor tarafından başlatılan Sri Lanka’daki (Seylan) ilk çay plantasyonudur. Sri Lanka’nın Kandy şehrinde bulunmaktadır. Loolecondera, yerel Sinhala adı olan Lool kandura’nın Britanyalılar tarafından yazılış şeklidir. Loolkandura, Loola balıklarıyla dolu bir dere anlamına gelir. (Channa striata)

Kurucu: James Taylor

James Taylor (29 Mart 1835 – 2 Mayıs 1892), çayı Britanya Seylanı’na tanıtan İskoç bir çay yetiştiricisiydi. 1852 yılında Britanya Seylanı’na geldi ve Delthota’daki Loolecondera malikanesine yerleşti. Burada İskoç tüccar Thomas Lipton ile birlikte Britanya Seylanı’nda çay endüstrisini geliştirmek için çalıştı. Hayatının yarısından fazlasını Britanya Seylanı’nda geçirerek ölümüne kadar orada yaşamaya devam etti. Britanya Seylanı’nda çayın hikâyesi 1867 yılında başladı. İskoç James Taylor, Hewaheta Lower bölgesinde 19 dönüm (77.000 m2) ormanı temizleyerek bugün Loolecondera Malikanesi’nin 7 numaralı alanı olarak bilinen yerde ilk fideleri dikti. Günümüzde Sri Lanka’yı hiç duymamış kişiler bile kalitesiyle tanınan Seylan çayını bilmektedir.

1872 yılında, en son icadı olan çay yaprağı kesme makinesi ile bir çay fabrikası kurdu. Taylor’ın Loolecondera malikanesinde yaşadığı dönemde çay ihracatı 23 pound’dan 81 tona yükseldi ve 1890 yılında 22.900 ton seviyesine ulaştı. Hayatının büyük bir kısmını Loolecondera’da geçirdi ve 1892 yılında orada vefat etti. Sri Lanka yetkilileri, 1992 yılında onu anmak için Loolecondera’da bir müze inşa etti.

Seylan çay endüstrisinin hızlı büyümesi, büyük çay şirketlerinin kontrolü ele geçirmesine olanak sağladı ve Taylor gibi küçük çiftçiler endüstriden uzaklaştırıldı. Bu nedenle Taylor, Loolecondera malikanesi yönetimi tarafından görevden alındı. Taylor, Loolecondera malikanesinden çıkarılmasının üzerinden bir yıl geçtikten sonra, 1892 yılında şiddetli gastroenterit ve dizanteri nedeniyle hayatını kaybetti. Cenazesi Kandy’deki Mahaiyawa Mezarlığı’na defnedildi. Mezar taşı üzerinde şu yazmaktadır: “Bu adada kına ve çay girişiminin öncüsü olan Seylan, Loolecondera Malikanesi’nden James Taylor’ın aziz hatırasına; 2 Mayıs 1892’de 57 yaşında vefat etti.” 1893 yılında, ölümünden bir yıl sonra, Londra’ya gönderilen ilk sevkiyattaki bir milyon paket Seylan çayı Chicago Dünya Fuarı’nda satıldı. 1867 yılında James Taylor’ın endüstriyi başlatmasından 1971 yılına kadar çay plantasyonlarının çoğu (yüzde 80’den fazlası) Britanyalı şirketlerin mülkiyetindeydi. 1971 yılında Sri Lanka hükümeti, çay plantasyonlarının mülkiyetini devlete veren bir Toprak Reformu Yasası’nı yürürlüğe koydu (çay endüstrisinin millileştirilmesi). Sri Lanka’daki Birleşik Krallık Yüksek Komiseri John Field, Taylor’ın ölümünün 100. yıl dönümünde 1992 yılında şu yorumu yaptı: “Çok az kişi için emeklerinin bir ülkenin manzarasını şekillendirdiği söylenebilir; ancak bugün görülen dağlık bölgenin güzelliği büyük ölçüde Sri Lanka’ya çay yetiştiriciliğini tanıtan James Taylor’ın ilhamına borçludur.”