යුදගනාව
යුඩගනාව චෛත්යය මීටර් 317 (අඩි 1,040) ක වට ප්රමාණයකින් යුක්ත වන අතර, එය මුලදී කොට වෙහෙරක් ලෙස සලකනු ලැබීය. එනම්, විශාල ස්තූපයක් අඩක් දක්වා ඉදිකර එහි මතුපිට කුඩා ස්තූපයක් තනා ඇති ස්වරූපයක් ලෙසයි. කෙසේ වෙතත්, මෑත කාලීන පුරාවිද්යාත්මක කැණීම් මගින් මෙය කොට වෙහෙරක් නොව, එක් අවධියක සම්පූර්ණ ස්තූපයක් වූ බව තහවුරු වී ඇත.
ඓතිහාසික වංශකථාවක් වන රාජාවලියට අනුව, මෙය දුටුගැමුණු කුමරු සහ සද්ධාතිස්ස කුමරු යන සහෝදරයන් දෙදෙනා රාජ්ය සිංහාසනය සඳහා සටන් කළ ස්ථානය ලෙස සැලකේ. සද්ධාතිස්ස කුමරු එම සටනින් පරාජය වී ඔක්කම්පිටියේ දෙමටමල් විහාරයට පලා ගොස් රැකවරණය ලබා ගත්තේය. තම පුතුන් දෙදෙනා අතර ඇති වූ විරෝධය හේතුවෙන් සංවේගයට පත් විහාරමහාදේවි මව් රැජින, ඔවුන්ගෙන් සමාදානයක් ඇති කර ගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටියාය.
එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස සහෝදරයන් දෙදෙනා අතර සාමය ඇති වූ අතර, එය සනිටුහන් කිරීම සඳහා ඔවුන් සටන් කළ යුධ භූමියේ මෙම දැවැන්ත ස්තූපය ඉදිකරන ලදී. තවත් ඉතිහාසඥයින් කිහිපදෙනෙකු විශ්වාස කරන්නේ, මෙය දැනටමත් පැවති චෛත්යයක් පිහිටි ස්ථානයක පසුව ප්රතිසංස්කරණය කර යුඩගනාව චෛත්යය ලෙස නම් කරන ලද බවයි.
