නිල් මැණික්

ශ්රී ලංකාවේ මැණික් කර්මාන්තය (සිලෝන්, සෙරන්ඩිබ් ආදී නම්වලින්ද හැඳින්වේ) වසර 2500 කට වැඩි ඉතිහාසයක් ඇති එකකි. අතිශය දුර්ලභ සහ අලංකාර මැණික් ගල් මහා රෝම අධිරාජ්යයන්ගේ කාලයේ සිටම රජවරුන්ගේ සහ රැජිනියන්ගේ ඔටුනු ආභරණවල වැදගත් ස්ථානයක් ගෙන ඇත.

• ප්රභේද: වර්ණවත් ප්රභේද, තරු නිල් මැණික්, ඇලෙක්සැන්ඩ්රයිට් වැනි නිල් මැණික්.
• මූලාශ්ර: ශ්රී ලංකාව, කාශ්මීරය (ඉන්දියාව), බුරුමය, තායිලන්තය, ඕස්ට්රේලියාව, ටැන්සානියාව, කෙන්යාව, මොන්ටානා, මැඩගස්කරය.
• තද බව: ලැමිෙන්ටඩ් හෝ කැඩුණු ගල් හැර ඉතා උසස්ය.
• පූර්වාරක්ෂාව: රත් කළ විට නිල් මැණික් මැකී යා හැක.
• ප්රතිකාර: වර්ණය තීව්ර කිරීම සඳහා නිල් මැණික් එක්ස් කිරණ වලට භාජනය කළ හැක. ස්වාභාවික නිල් මැණික් බොහෝවිට තායිලන්තයේ තාප හා විසරණ ප්රතිකාර වලට ලක් වේ. පළමු ක්රමය තුළ, හොඳ වර්ණයක් ලබා ගැනීමට හැකි රසායනික සංරචක සහිත මැණික් රත් කිරීමෙන් “පකවනු” ලැබේ. විසරණ ප්රතිකාරයේදී, වර්ණ සංරචක නොමැති මැණික් වර්ණක ඔක්සයිඩ් වලට දමා ඒවා ගලේ පිටත ස්ථරවලට විනිවිද යයි. නිල් ගල් සඳහා මෙම ප්රතිකාර ස්ථිර වේ.
• ඉතිහාසය: පුරාණ පර්සියානු පුරාවෘත්තයක් අනුව, පෘථිවිය අහසේ පෙනෙන පිළිබිඹුවක් ඇති විශාල නිල් මැණික් මත රඳා තිබුණි. ප්රොමිතියස්ගේ පුරාවෘත්තයෙහිද මෙම ගල සඳහන් වේ. දෙවිවරුන්ගෙන් ගින්න සොරකම් කිරීම නිසා ඔහු සියුස් විසින් පර්වතයකට බැඳ තබා ඇත. හර්කියුලිස් විසින් ඔහුව නිදහස් කළ පසු, දම්වැලේ කොටසක් ඔහුගේ ඇඟිල්ලේ ඉතිරිව තිබුණි. සියුස් ඔහුට නිදහස ලබා දුන්නේ එය ඔහුගේ පාපය මතක් කිරීමක් ලෙස පැළඳ සිටිනවා නම් පමණි. පසුව එය නිල් මැණික් මුද්දක් මඟින් ප්රතිස්ථාපනය විය. නිල් මැණික් සත්යය, අවංකභාවය සහ ස්ථාවරත්වය සංකේතවත් කරයි. එය පැළඳ සිටින පුද්ගලයා සතුරන්ගෙන් ආරක්ෂා කරන බවත්, කුමාරිකාවන්ගේ ප්රසාදය දිනා දෙන බවත් විශ්වාස කෙරිණි. එය විෂ වලින්ද ආරක්ෂාව ලබා දෙන බව කියන ලදී. විෂ සහිත සර්පයෙකු නිල් මැණික් සහිත භාජනයකට දමා තබන විට, මැණිකෙන් නිකුත් වන කිරණ එය මරා දමන බවට විශ්වාසයක් තිබුණි. “නිල් මැණික්” යන නාමය සංස්කෘත භාෂාවෙන් උද්භව වී ඇති අතර ග්රීක භාෂාවෙන් “sappheiros” ලෙස හැඳින්වෙමින් “නිල්” යන අර්ථය ලබා ගත්තේය. එහි වටිනාකම හඳුනා ගැනීමට පෙර, කාශ්මීරයේ සැන්ස්කාර් කඳුකර ප්රදේශවල ගම්මානවල ජනතාව මෙම ගල් ගිනි දැල්වීමට භාවිතා කළහ.
• කැපුම් සහ භාවිතයන්: මුහුණත කැපුම් සහ කැබොකොන් කැපුම්, බොහෝවිට මිශ්ර කැපුම්, පබළු සහ කැටයම් (අඩු ගුණාත්මක). කෘතිම නිල් මැණික් ඔරලෝසු, නිරවද්ය උපකරණ සහ ඉලෙක්ට්රොනික උපකරණවල භාවිතා වේ.