Lakpura® Geta Beraya

Geta Beraya to bęben beczułkowaty cejlońskiego górskiego kraju, nazywany również udarata beraya lub bębnem górskim. Jest to instrument dwugłosowy: jedna membrana odpowiada drugiej, a grający obsługuje obie naraz gołymi rękami, dzięki czemu jeden bębniarz prowadzi jednocześnie niską i wysoką linię rytmu. To współgranie — głęboki, okrągły dźwięk z jednej strony i ciaśniejszy, jaśniejszy dźwięk z drugiej, uderzane we wzorach nieustannie przemieszczających się między obiema — stanowi rację bytu instrumentu i sprawia, że daje się go rozpoznać z oddali w pochodzie czy w sali tanecznej.

Korpus jest wyrzeźbiony z jednego wydrążonego kloca kohomba — miodli, Azadirachta indica, drzewa, które angielski nazywa również neem. Tradycja pracuje w kohombie, eheli i kos (chlebowcu); oferowany tu bęben to ten kohombowy. Forma jest najszersza w środku i zwęża się ku obu końcom, i to właśnie to nabrzmiałe przewężenie nadało bębnowi jego syngaleską nazwę: geta beraya, bęben z węzłem. Zewnętrzna powierzchnia jest toczona z drobnymi rowkami pierścieniowymi opasującymi korpus i wykończona głębokim, błyszczącym lakierem, pomarańczowo-bursztynowym ponad słojami, tak że korpus odczytuje się jako jedną ciągłą bryłę, a nie bryłę łączoną.

Obie membrany to różne skóry i różne głosy. Lewa membrana to wyprawiona skóra bydlęca i brzmi nisko. Prawa membrana to wyprawiona skóra kozia i brzmi wyżej. Każda osadzona jest w plecionym obręczu ze skórzanego rantu, a obie obręcze łączy długie, płaskie pasy skórzanego sznurowania biegnące wzdłuż całej długości korpusu zygzakiem od obręczy do obręczy. Sznurowanie jest mechanizmem strojenia: naciągnięcie go podnosi naprężenie na obu membranach i podwyższa ton, poluzowanie pozwala membranom się rozluźnić i obniża ton. Tradycyjne opisy instrumentu jako materiału pasów sznurowania wymieniają skórę jelenia.

• Korpus: pojedynczy wydrążony kloc kohomba (miodli), forma beczułkowata, toczone rowki pierścieniowe, głębokie wykończenie lakierem.
• Długość: 28 cali, około 71 cm.
• Membrany: lewa membrana z wyprawionej skóry bydlęcej, niska w tonacji; prawa membrana z wyprawionej skóry koziej, wyższa w tonacji.
• Sznurowanie: płaskie skórzane sznurowanie układające się zygzakiem między obiema obręczami, wzdłuż pełnej długości korpusu.
• Noszenie: poziomo w pasie na skręconym sznurze nośnym, obie membrany skierowane na zewnątrz.
• Gra: wyłącznie gołymi rękami, obiema naraz, nigdy pałeczkami ani bijakami.

Jest to główny bęben tańca kandyjskiego: formy ves i naiyandi są do niego dostrojone, a tancerze uczą się swoich sekwencji według jego wzorów. Należy on również do ceremonii świątynnej i do Esala Perahera, wielkiej procesji w Kandy, gdzie szeregi tych bębnów poruszają się wraz z tancerzami i słoniami. Nie należy go mylić z Yak Beraya, bębnem rytualnym nizinnego kraju, który jest innym instrumentem o innym repertuarze. Pod względem budowy i zachowania geta beraya jest blisko porównywalny z indyjskim mridangamem — dwugłowym bębnem beczułkowatym, w którym każda membrana strojona jest na inny ton, granym rękami.

Pielęgnacja. Membrany i sznurowanie to naturalna skóra, która reaguje na pogodę, dlatego trzymaj bęben z dala od bezpośredniego słońca, z dala od wilgoci i z dala od strumienia klimatyzacji dmuchającego wprost na niego. Należy oczekiwać, że dźwięk ułoży się w ciągu pierwszych tygodni, gdy skóra przyzwyczai się do nowego klimatu. Sznurowanie można poluzować lub naciągnąć, aby przywrócić membranom ton; napinaj je stopniowo, po trochu, a nie jednym pociągnięciem.

To instrument użytkowy, a nie ozdoba — jest zbudowany po to, by go nosić, grać na nim i stroić. Tradycyjne wytwarzanie bębnów w Sri Lance skupione jest we wsi Kuragala, w dystrykcie Udunuwara w dystrykcie Kandy, gdzie rodziny pielęgnują to rzemiosło przez pokolenia. Lakpura wysyła bęben ze Sri Lanki.