Tempel van de Tandrelik

Sri Dalada Maligawa — de Tempel van de Tandrelikwie — staat in het hart van het koninklijke merencomplex van Kandy als de meest vereerde boeddhistische schrijn in Sri Lanka en een van de belangrijkste ter wereld. Al meer dan drie eeuwen biedt dit ommuurde paleiscomplex onderdak aan de linker hoektand van Lord Gautama Boeddha, en trekt het pelgrims en reizigers uit heel Azië en daarbuiten. Een bezoek hier is niet zomaar een culturele excursie; voor velen is het een daad van toewijding die de hele reis naar het eiland verankert.

Wat is de geschiedenis van de Tempel van de Tandrelik?

De Heilige Tandrelik werd oorspronkelijk bewaard in Kalinga, aan de oostkust van India. In de 4e eeuw na Christus vreesde koning Guhasiva van Kalinga voor de veiligheid ervan tijdens een invasie en vertrouwde hij het toe aan zijn dochter, prinses Hemamala, en haar echtgenoot, prins Danta, om het stiekem naar Sri Lanka te brengen – de legende zegt dat het relikwerk verborgen was in een bloem in het haar van de prinses. Koning Meghavanna van Anuradhapura ontving het relikwerk en plaatste het in een speciaal gebouwde constructie, en vanaf dat moment werd de Tand een symbool van soevereine autoriteit: wie het bezat, had het recht om te regeren.

In de daaropvolgende eeuwen volgde de relikwie de verplaatsing van hoofdsteden. De koninkrijken van Polonnaruwa en Dambadeniya bouwden elk een speciale schrijn naast hun koninklijke residenties. Tijdens de periode van het Kotte-koninkrijk bevond de relikwie zich in Sri Jayawardenepura Kotte, voordat het werd overgebracht naar Kandy toen het Kandyaanse koninkrijk opkwam. Koning Vimaladharmasuriya I liet in de late 16e eeuw de eerste Kandyaanse schrijn bouwen om het te huisvesten – een houten constructie met twee verdiepingen.

Het huidige stenen complex werd grotendeels gebouwd in de vroege 18e eeuw door koning Vira Parakrama Narendra Singha, met belangrijke toevoegingen van de laatste Kandyaanse koning, Sri Wickrama Rajasingha, die de kenmerkende achthoekige toren, bekend als de Paththirippuwa, toevoegde. De tempel liep in 1998 ernstige schade op bij een bomaanslag, maar werd snel en nauwkeurig gerestaureerd. In 1988 werd de hele stad Kandy, inclusief het tempelcomplex, ingeschreven als een UNESCO Werelderfgoedlocatie.

Wat is de legende achter de Heilige Tandrelik?

De boeddhistische traditie houdt in dat de overblijfselen van Lord Buddha na zijn crematie werden verdeeld onder koningen en rijken om vereerd te worden. Zijn vier hoektanden werden beschouwd als de meest kostbare van alle relikwieën. Eén werd meegenomen naar het rijk van de Koning van de Goden, een andere naar het koninkrijk Gandhara, een derde werd ondergebracht door de Naga-slangenkoningen in een gouden kamer onder de zee, en de vierde – de linker hoektand – werd toevertrouwd aan de Koning van Kalinga in Oost-India. Het is dit vierde relikwie dat uiteindelijk Sri Lanka bereikte en nu rust binnen Sri Dalada Maligawa.

De relikwie heeft zeventien eeuwen overleefd, ondanks pogingen tot vernietiging en opzettelijke verberging. Tijdens de Portugese bezetting in de vroege 17e eeuw werd het in het binnenland verborgen, en koning Rajasingha II bracht het later veilig terug naar Kandy. Elke episode van gevaar, gevolgd door behoud, heeft de heiligheid van de relikwie in de ogen van de toegewijden verdiept.

Wat is er binnen het tempelcomplex te zien?

Het ommuurde gebied bevat verschillende afzonderlijke structuren, die elk hun eigen historische en spirituele betekenis hebben:

• Hoofdschrijn (Maligawa) — Een tweeverdiepingsgebouw met een verguld dak en sierlijke zilveren deuren. De begane grond herbergt een voorzaal voor offers; de bovenverdieping leidt naar de Handun Kunama, het innerlijke heiligdom waar de Tandrelik rust in een reeks geneste gouden kisten op een troon.
• Paththirippuwa (De Octagon) — Een elegante achthoekige toren die werd toegevoegd door Sri Wickrama Rajasingha, ooit gebruikt als een koninklijke audiëntiezaal en nu de thuisbasis van een belangrijke collectie ola-bladerenmanuscripten.
• Handun Kunama — De geurige sandelhouten kamer binnen de bovenste schrijnruimte, toegankelijk voor pelgrims tijdens puja-tijden.
• Golden Canopy — Een verguld dakwerk dat boven de binnenste reliekkamer is opgehangen, geschonken door opeenvolgende heersers.
• Sloot (Diya Sevana) — Een brede watergeul die het hoofdheiligdom omringt, en dient zowel als verdedigingsfunctie als reflecterend esthetisch element in Kandyaans ontwerp.
• Tempelmuseum (Nieuw Paleis) — Toont koninklijke regalia, geschenken die door de tempel zijn ontvangen en historische foto's van het complex.
• Nationaal Museum van Kandy — Gehuisvest in het aangrenzende oude koninklijke paleis, met tentoonstellingen over Kandyaanse kunst en koninklijke artefacten.
• International Boeddhistisch Museum — Gelegen in het voormalige Queen's Palace gebouw, en presenteert boeddhistische tradities uit landen in heel Azië.
• Kandy Lake en Queen's Bath — Het sierlijke meer, aangelegd door Sri Wickrama Rajasingha, grenst aan de zuidelijke kant van het complex en is een integraal onderdeel van de omgeving.
• Jayathilaka Mandapaya — Een ceremonieel paviljoen aan de oever van het meer, gebruikt tijdens koninklijke processies.

Wat is Kandyaanse architectuur en hoe vormt het de tempel?

De tempel is het beste bewaarde voorbeeld van de Kandyaanse architectuurstijl die ruwweg tussen de 15e en 19e eeuw bloeide. Kenmerkende elementen zijn onder meer steil hellende daken met opwaartse randen, witgekalkte muren met kalkpleister, grote raamroosters die zijn ontworpen om lucht aan te voeren en ingewikkelde houtsnijwerken beschilderd in oker, rood en goud. De gracht en de gelaagde opstelling van binnenplaatsen weerspiegelen een bewuste ruimtelijke hiërarchie: hoe dichter je bij de relikwieënkamer komt, hoe heiliger – en hoe architectonisch verfijnder – de ruimtes worden.

Het vergulde dak boven de hoofdshrine, toegevoegd in de 20e eeuw en gefinancierd door bijdragen uit boeddhistische landen, staat in schril contrast met de oudere witgekalkte muren en geeft aan dat de tempel een levende, evoluerende status heeft als een plaats van actieve aanbidding, in plaats van een bevroren monument.

Wanneer is de beste tijd om de Tempel van de Tand te bezoeken?

De tempel herbergt drie dagelijkse puja (ritueel offer) ceremonies — vroeg in de ochtend, rond het middaguur en vroeg in de avond — waarbij de kist met de relikwie plechtig wordt geopend voor het publiek, vergezeld van trommelen, fluitmuziek en het zwaaien met olielampen. Het bijwonen van minstens één puja voegt een dimensie toe aan het bezoek die je door simpelweg de schrijnkamers te verkennen niet kunt ervaren. De avondpuja, die rond 18:30 uur wordt gehouden, trekt doorgaans de grootste groepen mensen en heeft de meest sfeervolle verlichting.

De meest indrukwekkende tijd om Sri Dalada Maligawa te ervaren is tijdens het Esala Perahera Festival, dat jaarlijks tien nachten in juli of augustus wordt gehouden. Dit is een van de oudste en grootste processies in Azië, met tientallen kostuumgeklede olifanten, Kandyan-danseressen, vuurartiesten en drummers die door de straten rond de tempel trekken. Accommodatie in Kandy is maanden van tevoren volgeboekt tijdens het Perahera-seizoen, dus vroeg plannen is essentieel.

Buiten de festivalperiodes is het over het algemeen minder druk op doordeweekse ochtenden. De tempel ontvangt zeer veel bezoekers op Poya (volle maan) dagen, die nationale feestdagen in Sri Lanka zijn en als bijzonder gunstig worden beschouwd voor pelgrimstochten.

Hoe kom ik vanaf Colombo bij de Tempel van de Tand?

Kandy ligt ongeveer 115 km van Colombo, doorgaans rond 3 uur met de auto, afhankelijk van het verkeer. De meest comfortabele optie is een privé-airconditioned voertuig; de Kandy City Tour van Lakpura combineert transfer en begeleide toegang tot de belangrijkste bezienswaardigheden. De schilderachtige trein van Colombo Fort naar Kandy (ongeveer 2,5–3 uur) is een populaire keuze voor onafhankelijke reizigers en een van de meest plezierige treinreizen van Sri Lanka. Eenmaal in Kandy ligt de tempel op loopafstand van het stadscentrum en het treinstation.

Wat moeten bezoekers weten voordat ze binnenkomen?

Een paar praktische punten helpen verrassingen te vermijden:

• Er wordt strikt gecontroleerd op de kledingvoorschriften. Zowel mannen als vrouwen moeten hun schouders en benen bedekken. Sarongs zijn te huur bij de ingangspoort.
• Schoenen moeten worden uitgedoet voordat u de heiligdomgebouwen betreedt. Sokken zijn toegestaan en vaak aan te raden op warme dagen wanneer de stenen vloeren warm worden.
• Buitenlandse bezoekers betalen een toegangsprijs aan de poort; het bedrag wordt vastgesteld door de Diyawadana Nilame, de wereldlijke beheerder van de tempel, en kan worden gewijzigd. Het kopen van tickets via een erkend agentschap vermijdt wachtrijen.
• Fotografie is toegestaan in de meeste delen van het buitencomplex. Het gebruik van flitsfotografie in de relikwieënkamer wordt meestal beperkt uit respect voor de gelovigen.
• Mobiele telefoons moeten op stil worden gezet. De tempel is een actieve plaats van aanbidding, geen museum, en er zijn altijd pelgrims aanwezig.